Dierenkliniek Vrieselaar

Dierenartsen voor gezelschapsdieren in Lemmer
  0514-564433 (ook bij spoed)

Hoe werkt het maagdarmkanaal en spijsvertering van een paard?

paard maag dunne dikke blinde darm rectum
Darmkanaal van het paard
:
A = Maag
B = Dunne darm
C = Caecum (= blinde darm)
D = Colon ascendens (= eerste deel dikke darm)
E = Colon descendens (= laatste deel dikke darm)
F = Rectum (einddarm)

dow.adsbygoogle || []).push({});

Hoe werkt het maagdarmkanaal van het paard?

Een paard is, evenals een koe en een schaap, een herbivoor (= planteneter). Alle voedingsstoffen kan het dier uit planten halen. Maar, in tegenstelling tot een koe en een schaap, is een paard geen herkauwer, die hun eten nadat het in de maag geweest is nogmaals in de mond kauwen.
Het spijsverteringsstelsel van een graseter, zoals het paard, is speciaal gebouwd voor de vertering van ruwe celstof door de aanwezigheid van de voormagen (bij herkauwers) of een goed ontwikkelde blindedarm (en dikke darm). Een paard heeft dus maar één maag.
Bij de herkauwers gebeurt er eerst in de voormagen een microbiële omzetting van het voedsel door de flora en fauna in o.a. de pens, waarna een afbraak door eigen fermenten volgt.
Bij het paard is het net andersom: in de maag en dunne darm wordt het voeder eerst door maag- en pancreas-enzymen bewerkt, daarna wordt het in de omvangrijke dikke darm microbiëel omgezet (= fermentatie).

Waar moet je aandenken bij het voeren van een paard?
• Het paard heeft een relatief kleine maaginhoud (ongeveer 18 liter) waardoor hij vaak per dag kleine hoeveelheden eet. In één keer grote hoeveelheden aan een paard geven kan dan ook ernstige spijsverteringsstoornissen, zoals koliek, veroorzaken.
Voer een paard dus liever gespreid over de dag, bijvoorbeeld 3-4 keer. Paarden kunnen last hebben van hun maag: dat zie je bij een maagzweer en bij een maagoverlading.
• Tijdens de spijsvertering van elk dier (en ook de mens) zijn maag en darmen extra voorzien van bloed, voor een stuk zelfs onttrokken aan minder hard werkende lichaamsdelen. Gebruik een paard onmiddellijk na het eten dus niet intensief.
• Het is belangrijk paarden rustig en op vaste tijdstippen eten te geven, liefst afzonderlijk in een box. In een groep worden dieren die lager in de rangorde staan verdrongen en wordt er veel te snel gegeten om zoveel mogelijk te hebben. De gevolgen laten zich raden.
• Bij droog voeder heeft een paard grote behoeftes aan water voor de sterke speekselafscheiding (zo'n 40-60 liter per dag). Bij lichte arbeid is er een behoefte van 30 - 40 liter, bij zware arbeid 50 tot 60 liter, afhankelijk van de watertoevoer met het voer en de hoeveelheid water die door de stofwisseling in het lichaam wordt gevormd.
• Paarden zijn minder afhankelijk van de structuur dan de runderen.

Anatomie van het spijsverteringsapparaat van het paard
1. De mond en het gebit. Hiermee wordt het voedsel gekauwd en in kleinere stukken vermalen. Als een paard last heeft van zijn gebit, kan hij het voedsel niet zo goed kauwen en daardoor minder goed verteerd. Dat kan gezondheidsproblemen veroorzaken. Op 1 kg hooi kauwt een paard ongeveer 40 minuten. In deze periode wordt maar liefst 3 tot 3,5 kg speeksel geproduceerd. Bij krachtvoer hoeft een paard slechts 10 minuten te kauwen om één kg te kunnen opeten. Het paard maakt dan ook maar 1 kg speeksel aan om het voer te kunnen doorslikken. Ruwvoer wordt dus met veel meer vocht gemengd en doorgeslikt dan krachtvoer.

De tong brengt het voedsel achterin de mond, waar het de slokdarm (= oesophagus) ingaat. Met peristaltische bewegingen beweegt de slokdarm het voedsel naar de maag. Bij peristaltiek trekken de spieren boven (ofwel achter) de voedselbrij zich samen; tegelijkertijd ontspannen zich de spieren ter hoogte van en net onder (oftewel voor) de brok/slok waardoor het voedsel dus vooruit wordt gestuwd.
Een paard kan soms een slokdarmverstopping krijgen.

2. het voedsel bereikt de maag van het paard (ongeveer 18 liter inhoud), die eigenlijk tamelijk klein is voor een paard. Hier worden enzymen en maagzuur toegevoegd en wordt het voedsel dus verder 'afgebroken'.

3. Vervolgens komt het in de dunne darm (21-25 meter lang), waar de eiwitten worden afgebroken door enzymen tot aminozuren die de darm straks kan opnemen in het bloed. Hier worden vooral de gemakkelijk verteerbare componenten verteerd, zoals zetmeel, eiwit en vet. Deze dunne darm bestaat uit drie delen: de twaalfvingerige darm (= duodenum), de nuchtere darm(= jejunum, zo'n 15-23 meter lang) en de kronkeldarm (= ileum). Vrijwel alle voer wordt in de dunne darm verteerd en opgenomen (= geresorbeerd) naar de bloedbaan.

4. Hierna komt de voedselbrij terecht in de enorme blinde darm (= caecum, zo'n meter lang en 30 liter inhoud). Dit heeft ongeveer de functie van de voormagen van de koe: de celwanden van het gras (o.a. cellulose, het paard voedt zich immers voornamelijk met cellulose-rijk materiaal) wordt hier afgebroken door bacteriën en omgezet tot vetzuren. Deze laatste worden geresorbeerd en gaan richting lever, waar ze worden omgezet tot glucose. De glucose wordt onmiddellijk verbrand of wordt elders in het lichaam opgeslagen voor later gebruik.

5. De rest van de voedselbrij (inmiddels is dat fijngemalen en doordrenkt met water) passeert het caecum en komt terecht in het eerste deel van het colon (de dikke darm), waar de bacteriële omzetting verder gaat. In de dikke darm leven enorm veel bacteriën die de vezels en overige voedingsbestanddelen verteren.Voedingsstoffen worden opgenomen door de wand van de dikke darm in de bloedbaan. In het tweede deel van de dikke darm gaat de opname van voedingsstoffen vanuit de darm door en ook water wordt hier opgenomen.
De gehele dikke darm is ongeveer 7-9 meter lang.

6. Wat dan nog overblijft komt in het rectum (= endeldarm) terecht. Hier wordt de voedselmassa, waar een groot deel van het water dus inmiddels is aan onttrokken, tot 'mestballen' of 'paardenvijgen' gevormd op weg naar de anus.

Probiotica
Lees dit artikel over het geven van probiotica aan een paard.

© 2017 Dierenkliniek Vrieselaar
Vissersburen 1
8531 EB Lemmer
0514 - 564433
Contact-formulier