Meer onderwerpen over katten vind je hier.
Inleiding
De kat is een multipaar zoogdier, dat wil zeggen dat er enkele jongen per worp worden geboren. De kittens komen 'doof' (de gehoorgang is afgesloten) en 'blind' (de oogleden zitten dicht) ter wereld en zijn in hun voortbestaan afhankelijk van de zorg van het moederdier.
In de baarmoeder liggen de vruchten achter elkaar, elk omgeven door eigen vruchtvliezen. De baarmoeder bestaat uit twee hoornen en een gemeenschappelijk gedeelte dat via de baarmoedermond (cervix) naar de vagina leidt. Een afbeelding van het geslachtsapparaat van een poes zie je hier.
De placenta (moederkoek) is bij de kat gordelvormig (een soort manchet) en doet dienst als 'voedings- en afvalstoffensluis' tussen moeder en jong.
Slechts onder invloed van rust kan de baarmoeder (uterus) tot samentrekkingen (contracties) worden aangespoord. Mogelijk daarom vindt het merendeel van de geboortes plaats tijdens de normale rustfase van mens (meestal avond en/of nacht) en dier, en zullen onrust en angst een remmende invloed uitoefenen. Door het samentrekken (de weeën) van de baarmoederwand wordt het kitten richting cervix en vagina gebracht.
De weeën en de buikpers
Zodra het ongeboren jong het bekken intreedt, worden de weeën ondersteund door de buikpers, het samentrekken van de buikspieren. Dit laatste, de buikpers dus, kun je goed zien. De weeën daarentegen zie je soms als bewegingen van de buikwand, maar meestal neem je die niet waar en zijn ze al lang begonnen vóór je de buikpers ziet. Haal deze twee begrippen dus niet door elkaar: de eigenaar spreekt vaak over weeën terwijl hij/zij de buikpers bedoelt.
Tijdens de buikpers moet de poes soms ook poepen. Daaronder zie je het hoofdje van het kitten in het vlies buiten de vulva komen.
Vlak voor de geboorte neemt de frequentie van de ademhaling toe, soms ligt ze tijdens het werpen af en toe te hijgen.
Op de eerste kittens wordt gewoonlijk meer geperst dan tijdens de geboorte van de laatste. Meestal ligt de poes op haar zijde te persen, maar ook andere houdingen komen voor. De geboorte van het eerste kitten duurt gemiddeld acht maal zo lang (soms wel 2-3 uur), vooral bij katten die voor het eerst werpen, dan die van het vijfde. De laatste jongen laten vaak maar enkele minuten op zich wachten. Het eerste kitten geldt dan ook als wegbereider voor de volgende, omdat het de geboorteweg goed oprekt.
Ligging van het ongeboren kitten
Het aantal kop- en stuitliggingen ligt, evenals de geslachtsverdeling van de kittens, nagenoeg gelijk. Bij een normale kopligging liggen de pootjes van het jong teruggeslagen tegen het lichaam. Afwijkingen op deze ligging zie je zelden. Bij een normale stuitligging komen eerst de achterpootjes naar buiten, maar soms zie je alleen het staartje, terwijl beide achterpootjes dan tegen het lichaam liggen (beiderzijdse heupligging). Ook kom je wel eens een eenzijdige heupligging tegen. De rug van het kitten is vrijwel altijd naar die van de moeder gekeerd.
Vruchtvliezen en placenta
Vóór de geboorte van het kitten komt eerst de waterblaas naar buiten, als deze tenminste als zodanig kan worden gezien. Vaak breekt deze namelijk inwendig en zie je alleen wat vruchtwater afvloeien. Dit wordt snel opgelikt door de moeder om het nest schoon te houden. Na het oplikken van het vruchtwater worden de persweeën weer hervat en is na enige tijd de vruchtblaas (amnion) in de vulva waar te nemen. Door de vruchtblaas heen schemert het kitten.
Vruchtblaas wordt kapotgeliktDoorgaans is het amnion intact, maar in het verloop van de verdere uitdrijving scheurt deze snel, mede door het veelvuldig likken van de poes. Soms echter wordt het jong geboren in een intact vruchtvlies. Meestal begint de moederpoes direkt al met het verwijderen van de vruchtvliezen en ook het kitten zal daarbij met zijn bewegingen helpen met open scheuren ervan.
Een enkele keer heeft de moeder het echter te druk met de andere reeds geboren kittens, of met zichzelf en "vergeet" dan schijnbaar het zojuist geboren jong te "ontvliezen". Dat kan best enkele minuten duren. De vruchtvliezen blazen dan telkens als een ballon op en neer met de ademhaling en het lijkt wel alsof het jong dreigt te stikken... Voor veel katten-eigenaren is dit aanleiding om zelf de vruchtvliezen te verbreken en te verwijderen. daar is helemaal niets op tegen (en misschien maar wel zo goed), maar uiteindelijk zal de moeder haar kitten echt op tijd "uitpakken".
Hoofdje van kitten omgeven door vruchtvliezenNa elke geboorte van een kitten volgt meestal de moederkoek. Deze glijdt bijnan vanzelf naar buiten, een enkele keer perst de poes er enkele malen op. De placenta is nog verbonden via de navelstreng met het kitten. Wanneer de placenta wordt opgegeten (ook weer om het nest schoon te houden) en vervolgens ook de navelstreng, stopt de moeder met eten als ze een paar centimeter van de buikwand van het jong is verwijderd. Hier wordt de navelstreng verbroken. Door het bijten op de stomp worden de bloedvaten in de navelstreng gekneusd en zal zelden of nooit een bloeding optreden.
Placenta en navelstreng worden opgegetenEventueel kan de eigenaar de stomp desinfecteren met betadine.
Voor andere onderwerpen rondom de vruchtbaarheid en de geboorte bij de kat kun je hieronder klikken.
• Geslachtsrijpheid
• De krolse poes
• Schijnzwangerschap
• Draagtijd en worpgrootte
• Is de poes drachtig?
• De normale geboorte
• Foto's van de normale geboorte van de kat
• De kittens
• De abnormale geboorte
• Engels: Pregnancy and Birth in Cats