De liggende koe
Meer onderwerpen over schapen en koeien vind je hier.
Oorzaken
Het komt helaas voor dat een koe niet overeind kan komen. Vaak betreft het koeien van vlak voor tot enkele dagen na het afkalven. Meestal wordt er melkziekte gezegd en dat is dan ook de hoofdoorzaak van koeien aan de grond. Enig onderzoek kan het beeld van melkziekte snel bevestigen: slap (leggen de kop in de flank), koude oren (voelen vaak helemaal koud aan), geen penswerking (niet herkauwen),geen darmwerking (geen mest), lichaamstemperatuur onder de 38 graden celsius.
Koeien met melkziekte reageren meestal goed op een calcium-magnesium infuus.
Toch zijn er ook andere belangrijke oorzaken voor koeien die niet overeind kunnen komen.
Berucht is de coli-uierontsteking waarbij een kwartier heftig ontstoken is met heel vaak waterige tot bruinige "melk", bijna altijd is er sprake van koorts (lichaamstemperatuur boven de 39,5 graden celsius). Het is beter om hiervoor de dierenarts te bellen.
Een heel ernstige oorzaak van het niet overeind kunnen komen is bloedarmoede. De koe voelt koud aan, is heel slap, heeft vaak ondertemperatuur en de oogslijmvliezen, het vazel en de spenen zijn wit van kleur. Een koe kan verbloeden vanuit de baarmoeder of vanuit de geboorteweg tijdens of na het afkalven. Verbloeden is ook heel goed mogelijk vanuit de melkader en ook verbloeden in het uier komt voor.
Als vierde oorzaak kunnen beengebreken worden genoemd. Daarbij kan worden gedacht aan een botbreuk, aan spierbeschadiging, aan peesschade of aan zenuwschade. De vooruitzichten hangen af van de oorzaak.
De kansen op genezing zijn voor meer dan 50% afhankelijk van de tijd en inzet van de dierverzorger!
Wat kunt u zelf doen
Door voortdurende druk van het eigen lichaam van een liggende koe op met name de achterbenen ontstaat spier- en zenuwschade. De kans op uierontsteking door het voortdurende liggen is groter.
Door verdere schade te beperken kunt u de genezingskansen verhogen:
1. Verplaats de koe naar een plek met een zachte ondergrond (diepe zandbodem heeft de voorkeur).
2. Rol de koe elke 3 tot 4 uur om naar haar andere zijde.
3. Kluister de achterbenen om uitglijden in spreidzit te voorkomen.
4. Geef telkens volop smakelijk (ruw-)voer en voldoende schoon water.
5. Melk de koe twee maal daags.
Hulp van bepaalde medicijnen kan helpen de koe weer in de benen te krijgen. Naast calcium-magnesium infusen wil de toediening van energie in de vorm van een glucose-infuus nog al eens helpen. Daarnaast zijn ontstekingsremmers/ pijnstillers vaak van ondersteunend belang. Wil een koe dan nog niet overeind komen is het nog mogelijk een bloedonderzoek op spierenzymen te laten uitvoeren (onderzoek wordt op de praktijk gedaan) om te beoordelen of de spierschade zo dramatisch is dat de kansen op herstel erg klein zijn geworden.
Als een koe met melkziekte enkele uren na het ingeven van een calcium-magnesium infuus nog niet staat, is het beter een dierenarts langs te laten komen. Er zijn immers meer oorzaken mogelijk.